เกิดอะไรขึ้นกับสมองเมื่อได้รับยาหลอก (placebo effect)

ความคาดหวังต่อรางวัลชิ้นโตอาจช่วยให้ฝันกลายเป็นจริง



Michael Hopkin



นักประสาทวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบว่าผู้ที่เคยได้รับความพึงพอใจอย่างมากจากการคิดว่า อาจจะได้รับรางวัลในไม่ช้าจะตอบสนองต่อผลของยาหลอกได้ง่ายกว่าคนทั่วไป

ผู้วิจัยได้แสดงให้เห็นว่ายาหลอกทำงานอย่างไร ซึ่งจะทำให้ผู้ป่วยได้รับประโยชน์จากการรักษาทั้งๆที่การรักษาไม่ได้เป็นการรักษาที่ดีเยี่ยมแต่ประการใด นั่นเป็นเพราะมันเกี่ยวข้องกับสมองส่วนที่ตอบสนองต่อการได้รับผลรางวัล (reward center) ซึ่งเป็นส่วนที่ทำนายความคาดหวังของเราไปในเชิงบวกโดยที่จะสัมพันธ์กับการเล่นพนันและการติดยาเสพติด การที่สมองส่วนนี้ทำงานมากขึ้นในส่วนที่เรียกว่า นิวเคลียส อัคคูมเบนส์ (nucleus accumbens) ซึ่งเกี่ยวข้องกันอย่างมากกับการออกฤทธิ์ของยาหลอก



การทราบชนิดของกลไกการตอบสนองของสมองที่มีต่อยาหลอกช่วยให้แพทย์สนับสนุนการใช้ผลที่เกิดขึ้นจากยาหลอกนี้ Jon-Kar Zubieta แห่งมหาวิทยาลัยมิชิแกน วิทยาเขตแอนอาร์เบอร์ (University of Michigan, Ann Arbor) ผู้นำทีมวิจัยเรื่องนี้ได้ออกมาให้เหตุผล

“มันช่วยผลักดันความคิดของคุณที่ว่าจะจัดการผลของยาหลอกอย่างไรเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา” เขากล่าวเพิ่มเติม

ในทางกลับกัน การลดหรือกำจัดความผันแปรในผลของยาหลอกอาจช่วยปรับปรุงความแม่นยำของการศึกษาทางคลินิกได้ โดยเฉพาะการศึกษาฤทธิ์ของยาใหม่เมื่อเปรียบเทียบกับยาหลอก การลดความแตกต่างของการตอบสนองที่มีต่อยาหลอกในอาสาสมัครแต่ละคนสามารถช่วยยกมาตรฐานการวิจัยได้



ความคาดหวังอันยิ่งใหญ่



Zubieta และทีมวิจัยได้ทำการประเมินผลของยาหลอกขึ้น โดยสร้างความเจ็บปวดให้แก่อาสาสมัครด้วยการฉีดน้ำเกลือเข้าไปที่กระพุ้งแก้ม จากนั้นอาสาสมัครจะได้รับการแจ้งว่าจะมีการฉีดยาแก้ปวดให้ซึ่งการให้ยาจะทำการสุ่มฉีดระหว่างยาแก้ปวดกับยาหลอก แต่แท้จริงแล้วยาทั้งหมดที่ฉีดให้นั้นเป็นยาหลอก หลังจากที่ฉีดยาไปแล้วพบว่ามีผู้ป่วยบางรายได้รับการทดสอบใหม่โดยไม่ต้องฉีดยาซ้ำอีกเป็นครั้งที่สอง

ผู้เข้าร่วมการทดลองโดยส่วนใหญ่จะรายงานผลว่าพวกเขารู้สึกเจ็บปวดลดลงเมื่อได้รับยาหลอก มากกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รับยาอะไรเลย Zubieta และทีมงานได้รายงานผลวิจัยนี้ในวารสาร Neuron แต่ก็ยังพบว่าอาสาสมัครมีความแปรผันอย่างมีนัยสำคัญในการตอบสนองต่อผลของยาหลอก

ผู้วิจัยสงสัยว่าผลที่เกิดขึ้นนี้อาจเกี่ยวข้องกับสมองส่วนที่ตอบสนองต่อการได้รับผลรางวัล ซึ่งจะแสดงผลออกมาเมื่อมีความคาดหวังกับการได้รับผลรางวัล (ในงายวิจัยนี้คือผลของการบรรเทาปวด) อาสาสมัคร 14 คน จากทั้งหมด 30 คนได้รับการสแกนสมองเพื่อดูการสร้างสารสื่อประสาทโดปามีน (dopamine) ในสมองบริเวณ นิวเคลียส อัคคูมเบนส์ ซึ่งจะถูกกระตุ้นจากความคาดหวังในการได้รับผลรางวัล (reward anticipation)

การทำงานของสมองบริเวณ นิวเคลียส อัคคูมเบนส์ จะเพิ่มมากขึ้นในคนที่ตอบสนองต่อผลยาหลอก “ถ้าระบบประสาทโดปามีนของคุณทำงานไม่ดี ผลของยาหลอกที่เกิดกับคุณก็พลอยไม่ดีไปด้วย” Zubieta กล่าว

มันเป็นอะไรมากกว่าที่คาดไว้ คนที่ตอบสนองต่อผลของยาหลอกจะมีความคาดหวังในการได้รับรางวัลสูงตามไปด้วย ซึ่งทดสอบด้วยการให้เล่นเกมโดยบอกว่าจะให้เงินจำนวนแตกต่างกันไปแก่ผู้เล่นเกม ระหว่างเล่นเกมพวกเขาได้รับการสแกนสมองเพื่อประเมินระดับความคาดหวังในสิ่งที่ดี ซึ่งผลตอบแทนนั้นจะตกเป็นของผู้ที่มองโลกในแง่ดี



สิ่งกระตุ้นสมอง

แม้ว่าผลการศึกษาจะชูประเด็นความเป็นไปได้ที่ว่า ผู้ป่วยอาจได้รับยาที่อาจออกฤทธิ์เพื่อกระตุ้นหรือส่งเสริมให้เกิดผลลัพธ์เช่นเดียวกันกับยาหลอก แต่ Zubieta ได้ออกมาเตือนเรื่องนี้ว่า เรายังไม่รู้จริงๆว่ามันทำงานได้อย่างไร แม้ยาพร้อมที่จะออกฤทธิ์กระตุ้นระบบโดปามีนในสมอง แต่มันก็ส่งผลให้เกิดผลข้างเคียงที่ไม่อาจคาดเดาเช่นกัน ได้แก่ การเปลี่ยนให้ผู้ป่วยกลายเป็นนักเสี่ยงโชคที่ประมาทเลินเล่อจากการที่ศูนย์ความความหวังผลรางวัลในสมองถูกกระตุ้นมากเกินไป เขาชี้ให้เห็น

หนทางที่ดีกว่าในการแก้ปัญหานี่อาจเป็นการสนับสนุนให้แพทย์ให้ความหวังแก่ผู้ป่วยในเรื่องของการรักษา Chris Frith นักจิตวิทยาประสาท (neuropsychologist) แห่งยูนิเวอร์ซิตี้คอลเลจ กรุงลอนดอน (University College London) ได้ให้คำแนะนำ เราควรจะส่งเสริมให้ผู้ป่วยคาดหวังต่อผลตอบแทนที่จะเกิดขึ้นและการหายจากความเจ็บป่วย “แพทย์เป็นผู้หนึ่งที่ทำให้ผู้ป่วยเชื่อมากที่สุดว่าการรักษานั้นต้องออกมาดี” เขากล่าว

ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าความคาดหวังต่อผลรางวัลจะมีผลอย่างจำเพาะเจาะจงกับผู้ป่วยที่มีความเจ็บป่วยทางกายอย่างไร เป็นไปได้ว่ามันมีผลให้ให้เกิดการสร้างสารแก้ปวดที่ร่างกายผลิตขึ้นเองเรียกว่า เอนโดจีนัส โอปิออยส์ (endogenous opioids) ถ้าเป็นเช่นนั้นจริง อาจกลายเป็นว่าผู้ป่วยนั้นสามารถควบคุมการหลั่งสารเหล่านี้ได้เพียงแค่คิด (หรือเชื่อ) โดยลำพัง “เป็นไปได้หรือที่จะปลดปล่อยสิ่งเหล่านั้นตามใจปราถนา” Frith ตั้งคำถามทิ้งท้าย



ที่มา: news@nature.com



Revealed: how the mind processes placebo effect

Expecting a big reward helps the reward to come true.



Michael Hopkin



Neuroscientists have found that people who experience a strong dose of pleasure at the thought of an upcoming reward are more susceptible to the placebo effect.



The research shows how the placebo effect, in which patients perceive a benefit from a medical treatment despite it having no genuine therapeutic activity, hinges on the brain\'s \'reward centre\' — a region that predicts our future expectations of positive experiences, and which is also implicated in gambling and drug addiction. Greater activity in this brain region, called the nucleus accumbens, is linked to a stronger placebo effect, the new research shows.



This kind of mechanistic understanding of how the brain reacts to placebo treatments could help doctors to boost the effect, argues Jon-Kar Zubieta of the University of Michigan, Ann Arbor, who led the research.



\"This is driving the idea that you can manipulate the placebo effect, to increase it for therapeutic treatment,\" he says.



Conversely, reducing or eliminating variations in the placebo effect could improve the accuracy of medical trials, which evaluate the effects of new therapies against that of a placebo. Reducing the variation in placebo effects among different volunteers could help to standardize trial results.



Great expectations



Zubieta and his team evaluated the placebo effect by giving volunteers a painful injection of salt solution into the cheek. Subjects were then told that they would be randomly assigned an injection either of painkiller or of placebo. In fact, all volunteers received a placebo. Later, some of the same patients were retested and not offered a second injection at all.



Participants generally reported more reduction in pain when given the placebo injections than those not given any placebo treatment at all, Zubieta and his colleagues report in the journal Neuron1. But the volunteers showed significant variations in the strength of their placebo effects.



The researchers suspected that the effect may be linked to the brain\'s reward centre, which kicks into life when a reward (in this case, pain relief) is expected. They scanned the brains of 14 of their 30 volunteers to monitor the production in the nucleus accumbens of a brain signalling chemical called dopamine, which is boosted in response to reward anticipation.



Activity in the nucleus accumbens was greater in those patients experiencing a strong placebo effect, the researchers found. \"If your dopamine system doesn\'t work very well your placebo effect is probably going to stink,\" Zubieta says.



What\'s more, people who tended to show a strong placebo effect also had higher reward expectation in general, as demonstrated by a game in which they were told that they would be given varying amounts of money. During the game, their brains were scanned to assess their levels of optimism that the reward would be a handsome one.



Brain booster



The findings raise the possibility that patients could be given medically active drugs to activate or boost the placebo effect, although Zubieta warns that we don\'t really know how to do this yet. Drugs already exist to boost the brain\'s dopamine system, but can have a bizarre range of side effects, including turning patients into reckless gamblers as their reward-expectation centre goes into overdrive, he points out.



A better way to approach the problem might be to encourage doctors to be upbeat when telling patients about their treatments, suggests Chris Frith, a neuropsychologist at University College London. That should boost the patients\' anticipation of reward and cure. \"The doctors who do best are the ones who are most deluded that their treatments do work,\" he says.



It is still unclear how any anticipation of reward might then specifically affect the physiological problem being suffered by a patient. It is possible that the reward-anticipation triggers the production of homemade painkillers called endogenous opioids, for example. If so, it may be possible for people to control the release of such chemicals through thought (and belief) alone. \"Is it possible to release these at will?\" Frith asks.



References

Scott, D. J. et al. Neuron 55, 325-336 (2007) \n\n\n\n