ชี้สันทรายเกิดจากการกัดกร่อนไม่ใช่ลม

นักวิทยาศาสตร์พบว่า สันทรายที่พบตามทะเลทรายนั้นน่าจะเกิดขึ้นจากการกัดกร่อนด้วยฝีมือของลม มากกว่าเกิดขึ้นจากการที่ลมหอบเอาทรายมาทับถมกัน

 การค้นพบนี้ได้รับการเผยแพร่ในวารสารวิชาการ Geological Society of America Bulletin แล้ว และอาจจะช่วยอธิบายสาเหตุที่สันทรายบนโลกและบนดวงจันทร์ไตตันของดาวเสาร์ช่างมีความคล้ายเคียงกันเสียเหลือเกิน

 สันทรายนั้นกินพื้นที่ส่วนใหญ่ในทะเลทรายของโลก โดยสันทรายทรงตรงที่เป็นสันทรายทรงยาวบางและตรงนั้นเป็นสันทรายที่พบได้มากที่สุดในทะเลทราย

 การศึกษาครั้งนี้ นำโดย เจียนซวน โจว นักวิทยาศาสตร์มหาวิทยาลัยปิโตรเลียมจีน  ที่ได้ทำการศึกษาแอ่งทะเลทรายไชดัมที่มีชื่อเสียงในประเทศจีน

 เจียนซวนและทีมงานได้ศึกษาตะกอนและชั้นหินของสันทราย จนได้สรุปว่า สันทรายนี้เกิดจากการกัดกร่อนวัสดุดั้งเดิมด้วยฝีมือของลม คล้ายกับภูเขาที่ลมมาแกะสลักไว้ในพื้นที่ทะเลทรายหลายๆแห่งของโลก

 นักวิจัยกล่าวว่า การวางตัวของสันทรายแนวตรงนี้ถูกควบคุมด้วยคุณลักษณะทางธรณีวิทยาในพื้นที่นั้นๆ มากกว่าทิศทางของลม

 "หลักฐานของเราจากทะเลทรายไชดัมบ่งบอกว่า สันทรายแนวตรงน่าจะเกิดจากการกัดกร่อน และเป็นไปได้ที่การกัดก่อนนี้จะเป็นที่มาของสันทรายแนวตรงในที่อื่นๆของโลกด้วยก็ได้ อย่างเช่น ทะเลทรายซิมป์สัน-สเตรเซเลคกี้ ในออสเตรเลีย"

 นักวิจัยมองว่า การค้นพบนี้น่าจะช่วยอธิบายได้ว่า เหตุใด สันทรายบางที่จึงได้มีโครงสร้างภายในที่แตกต่างกันมาก และอายุก็ไม่ได้แตกต่างกันมากด้วย"

 ซึ่งก็อาจจะเป็นคำอธิบายง่ายๆได้ว่า เหตุใด สันทรายแนวตรงจึงไม่ย้ายที่ไปเรื่อยๆตามทิศทางของกระแสลมแม้ว่ามีโอกาสเป็นไปได้ก็ตาม และน่าจะอธิบายได้ว่าเหตุใดสันทรายจึงเกิดขึ้นในทะเลทรายยุคใหม่ได้ แต่ไม่เคยพบเลยตามแหล่งหินทรายที่เกิดจากการที่ลมพัดเอาตะกอนมาทับถมกัน และสามารถอธิบายได้ว่าเหตุใดจึงเกิดสันทรายได้เฉพาะในห้องปฏิบัติการวิจัย โดยการทดลองเป่าลมแบบสองทิศทาง

 สำหรับการหาช่วงเวลาที่เกิดสันทราย เจียนซวนและทีมงานได้ใช้กระบวนการที่ชื่อ optically stimulated luminescence ที่จะทำให้รับรู้ได้ว่าครั้งสุดท้ายทีทรายถูกแสงนั้นคือเมื่อไหร่

 นักวิจัยสรุปว่า จากเดิมที่เคยคาดกันว่าสันทรายจะย้ายที่ไปประมาณ 3 เมตรต่อปี ตอนนี้ข้อมูลที่ได้พบว่า การย้ายที่นั้นเล็กน้อยมาก เพียงแค่ 0.02-0.04 เมตรต่อปีเท่านั้น

 ทางด้าน ศาสตราจารย์โรเบิร์ต วัสสัน ผู้เชี่ยวชาญด้านการก่อตัวของสันทราย มหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ กล่าวว่า งานวิจัยชิ้นนี้ทำให้ประเด็นเรื่องการก่อตัวของสันทรายต้องนำมาถกกันใหม่

 "สันทรายส่วนใหญ่เกิดจากกระแสลมพัดหอบเอาทรายมาทับถมกัน"ศ.วัสสันกล่าว

 "แต่ก็มีคนพูดถึงมานานแล้วนะว่าสันทรายเหล่านี้สามารถเกิดจากการกัดกร่อนวัสดุได้หรือไม่ แล้วจากนั้นก็มีตะกอนมาทับถมอีกชั้นทีหลัง จึงไม่ได้เคลื่อนย้ายไปไกลมากในแต่ละปี"

 ศ.วัสสันได้ศึกษาสันทรายทราคล้าๆยกันในทะเลทรายซิมป์สัน-สเตรเซเลคกี้ และทะเลทรายเกรทแซนดี้ในออสเตรเลีย

 "บางคนก็คิดว่า สันทรายแนวตรงนี้จะเคลื่อนย้ายที่ไป 10-100 เมตรในแต่ละปี แต่หลักฐานทุกอย่างบอกเราว่า จริงๆแล้วมันไม่ได้เคลื่อนย้ายไปไหนเลย"

 นอกจากนี้ เจียนซวนเผยว่า การค้นพบนี้น่จะช่วยอธิบายการเกิดสันทรายลักษณะคล้ายๆกันบนดวงจันทร์ไตตัน ดวงจันทร์ที่ใหญ่ที่สุดของดาวเสาร์ได้ด้วย

 "ไม่มีใครเคยคิดมาก่อนเลยว่า จะเกิดสันทรายแนวตรงจากการกัดกร่อนลักษณะนี้บนดวงจันทร์ไตตัน" เจียวซวนกล่าว

 "นักวิจัยแทนจะทุกคนมองว่าสันทรายบนดวงจันทร์ไตตันเกิดจากการทับถม แต่การตีความหมายเชิงสัณฐาณพลศาสตร์ของดวงจันทร์นั้นซับซ้อนเกินไป และความสัมพันธ์กับทิศทางของลมยังเป็นเรื่องที่ยังถกเถียงกันอยู่"

 "หากว่าการกัดกร่อนนี้เป็นจริง การตีความหมายเชิงสัญฐานพลศาสตร์ของสันทรายบนดวงจันทร์ไตตันจะง่ายขึ้นเยอะเลย"

 

แปลจาก: http://www.abc.net.au/science/articles/2012/03/12/3449625.htm


tags :

บทความอื่นๆ