วิจัยป่าชุมชน ศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพ

พื้นที่ป่าถือเป็นแหล่งศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติที่ดีที่สุด เนื่องจากเป็น “ห้องเรียนธรรมชาติ” ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพมากที่สุด

เหมือนเช่นที่ป่าชุมชนบริเวณพื้นที่ อำเภอดอนจาน จ.กาฬสินธุ์ ที่ได้กลายเป็นห้องเรียนขนาดใหญ่ให้กับนักวิจัยตัวน้อย ๆ จากโรงเรียนดอนจานวิทยาคมได้ทำการสำรวจ วิจัยและเก็บข้อมูล เพื่อศึกษาหาความหลากหลายทางชีวภาพของไลเคน ในผลงานวิจัยที่ชื่อ “การศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพ และการชี้วัดคุณภาพอากาศในเขตป่าเต็งรังของไลเคน” ของ ด.ญ.อารียา แสงไสย และ ด.ญ.อัญชลี ภารสำเร็จ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น  โรงเรียนดอนจานวิทยาคม จ.กาฬสินธุ์  ซึ่งได้รับรางวัลชนะเลิศในการประชุมวิชาการ การนำเสนอผลงานวิจัยวิทยาศาสตร์โลกทั้งระบบระดับโรงเรียน ครั้งที่ 4 ณ บ้านวิทยาศาสตร์สิรินธร อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย

นายชุมพล ชารีแสน ในฐานะอาจารย์ที่ปรึกษางานวิจัย กล่าวว่า ชุมชนที่โรงเรียนตั้งอยู่มีป่าชุมชน จึงอยากสำรวจหาความหลากหลายทางชีวภาพของไลเคนในป่าชุมชน  จึงได้แนะนำนักเรียนให้หาความรู้ก่อนว่า อะไรจะเป็นดัชนีชี้วัด ซึ่งเมื่อนักเรียนหาข้อมูลแล้วจึงได้คำตอบว่า ไลเคน สามารถเป็นตัวชี้วัดคุณภาพของอากาศได้ งานวิจัยจึงมีจุดมุ่งหมาย 3 ประการ คือ สำรวจความหลากหลายทางชีวภาพของไลเคน, ศึกษาปัจจัยทางกายภาพที่ส่งผลต่อการสำรวจพบไลเคนในป่าเต็งรัง และเพื่อนำข้อมูลชนิดของไลเคนที่สำรวจพบมาใช้เป็นตัวชี้วัดคุณภาพอากาศในโรงเรียน

ด.ญ.อารียา ให้ข้อมูลในการทำวิจัยว่า ได้กำหนดพื้นที่ศึกษาเป็น 4 บริเวณ จากถนนคำเม็ก-คอนจอน หลังจากนั้นใช้เวลาในการเก็บข้อมูล 3 เดือน ตั้งแต่ช่วงเดือน มิ.ย-ส.ค. ปี 54 ซึ่งผลการศึกษาพบว่าอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ของอากาศทั้ง 4 จุดไม่แตกต่างกัน ส่วนชนิดของไลเคนที่สำรวจพบมี 2 กลุ่มโครงสร้าง ซึ่งข้อมูลการสำรวจพบไลเคนนี้สามารถนำไปเป็นตัวชี้วัดคุณภาพอากาศได้ “การทำงานวิจัยชิ้นนี้ทำให้ได้รับความรู้อย่างมากโดยเฉพาะความหลากหลายของไลเคน ได้รู้จักป่าชุมชน เมื่อก่อนไม่รู้อากาศเป็นอย่างไร มีมลพิษหรือไม่ เมื่อศึกษาแล้วรู้ว่าป่าชุมชนของเรามีสภาพอากาศพอใช้ก็ดีใจ ซึ่งการลงมือทำงานวิจัย พร้อมลงพื้นที่สำรวจและเก็บข้อมูล โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ทำให้เห็นว่ายังมีความรู้รอบตัวเราอีกมาก การวิจัยเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมยังทำให้เรารู้จักโลกของเรามากขึ้นด้วย”

ส่วน ด.ญ.อัญชลี กล่าวว่า ไลเคนที่ค้นพบมีทั้งกลุ่มที่ทนทานสูง และกลุ่มทนทาน แต่ไม่พบไลเคนในกลุ่มอากาศดี งานวิจัยจึงสามารถทำให้รู้ว่าอากาศในบริเวณป่าชุมชนที่ทำการสำรวจนั้นมีคุณภาพพอใช้ งานชิ้นนี้ถือเป็นผลงานวิจัยชิ้นแรกที่ทำให้รู้จักวิธีการทำงานวิจัย และได้เรียนรู้เพิ่มเติมมากขึ้นจากในห้องเรียนปกติ “รู้สึกดีใจมาก ที่ผลงานวิจัยได้รับคัดเลือกให้ได้รับรางวัล ตลอดการทำงานวิจัยชิ้นนี้ ต้องออกสำรวจพื้นที่บ่อยมาก ทั้งการไปวัดอุณหภูมิอากาศ ออกเก็บข้อมูลทุกวันกว่าจะสำเร็จในวันนี้  การทำงานวิจัยครั้งนี้ทำให้ชอบวิทยาศาสตร์ไปเลย และมีความตั้งใจว่าจะนำความรู้ที่ได้รับจากการทำงานวิจัยชิ้นนี้ไปพัฒนาต่อไป”

ต้องถือว่างานวิจัยช่วยให้ผู้ทำวิจัยได้รู้จักสังเกต เก็บข้อมูล นำมาวิเคราะห์บนพื้นฐานทางวิชาการ รวมทั้งยังช่วยเปิดโลกทัศน์ การใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ต่าง ๆ ในกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ขณะที่ผลวิจัยที่ได้ยังสามารถเป็นประโยชน์ต่อสังคมได้อีกด้วย.

 


เดลินิวส์

tags :

บทความอื่นๆ