ไก่สามารถป้องกันมนุษย์จากกลุ่มยุงที่เป็นพาหะโรคมาลาเรียได้ เนื่องจากยุงไม่ชอบกลิ่นของสัตว์ปีกเหล่านี้

โรคมาลาเรียนั้นเป็นโรคที่อันตรายถึงแก่ชีวิต มันเกิดจากเชื้อปรสิตที่อาศัยอยู่ในกระแสเลือด ยุงตัวเมียสามารถเป็นพาหะของปรสิตเหล่านี้และสามารถที่จะถ่ายโอนเชื้อปรสิตได้เมื่อพวกมันกัดมนุษย์หรือสัตว์ชนิดอื่น ในมนุษย์ ปรสิตเหล่านี้สามารถทำลายปอดและสมองได้ ในปี 2015 มีผู้ป่วยโรคมาลาเรียประมาณ 214 ล้านคน และประมาณ 438,000 ของกลุ่มผู้ป่วยเหล่านี้เสียชีวิต นอกจากนี้ยังมีผู้คนอีกจำนวนมากที่อาศัยอยู่ในแอฟริกา ซึ่งแอฟฟริกาเป็นประเทศที่โรคมาลาเรียเป็นเหมือนโรคทั่วไป

ยุงที่เป็นพาหะนำโรคมาลาเรียใช้การสัมผัสกลิ่นในการค้นหาเลือด อาหารเย็นของพวกมันอาจจะเป็นเลือดของวัว แกะ แพะ หรือมนุษย์ พวกมันเข้าไปหาตัวของเหยื่อได้โดยการรับกลิ่นจากคาร์บอนไดออกไซด์ที่เราหายใจออกมา

แต่ยุงพวกนี้ไม่สนใจไก่เลย เพราะว่ากลิ่นของสัตว์เหล่านี้ต่อต้านพวกมันนั่นเอง

นักวิจัยจาก Swedish University of Agricultural Sciences ใน Uppsala และ Ethiopia’s Addis Ababa University ได้ค้นพบเรื่องนี้เร็วๆ นี้ พวกเขาทำการอธิบายการค้นพบของเขาไว้เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม ใน Malaria Journal

“พวกเรามักบอกว่ายุงนั้นไม่สนใจว่ามันจะกัดอะไร” Rickard Ignell กล่าว “แต่พวกเขาพบว่าพวกมันมีหนทางในการจำแนกว่าอะไรดีและไม่ดีและใช้กลิ่นในการจำแนก” Ignell เป็นนักนิเวศวิทยาที่ Swedish University of Agricultural Sciences ที่นั่น เขาทำการศึกษาว่าแมลงนั้นถ่ายโอนโรคไปให้มนุษย์ได้อย่างไร

ผู้คนที่อาศัยในแอฟริกาตะวันออกจะอาศัยกระท่อมร่วมกับสัตว์เลี้ยงโดยเฉพาะในเวลากลางคืน ยุงในกระท่อมนั้นจะชื่นชอบเลือดของมนุษย์มากกว่าสัตว์ชนิดอื่นๆ ที่ด้านนอก มันจะดูดเลือดแบบสุ่มในกลุ่มวัวควาย แกะ และแพะ

นักวิจัยยังไม่รู้ว่าทำไมยุงถึงดูดเลือดสัตว์ที่แตกต่างกันเมื่ออยู่ในที่ร่มและที่แจ้ง สิ่งที่พวกเรารู้ตอนนี้คือแมลงเหล่านี้จะหลีกเลี่ยงที่จะไม่ดูดเลือดไก่ และมันเป็นเรื่องที่น่าประหลาดใจ

นักวิจัยรู้ว่ายุงใช้การสัมผัสกลิ่นในการหาเหยื่อ ดังนั้นพวกเขาตัดสินใจทำการทดสอบกลิ่นที่ออกมาจากสัตว์ในฟาร์มทั้งหมด บางทีกลิ่นของไก่จะมีกลิ่นที่แตกต่างจากวัวควาย แกะ และแพะ

นักวิจัยทำการรวบรวมขนเฟอร์ ขนสัตว์และขนนกจากสัตว์หลากหลายชนิด สารเคมีในวัสดุเหล่านี้จะมีกลิ่นที่เฉพาะตัวอยู่ ดังนั้นนักวิทยาศาสตร์ได้ทำการวิเคราะห์ส่วนประกอบของกลิ่นเหล่านี้ที่สัตว์นั้นปล่อยออกมา

ไก่นั้นผลิตสารเคมี 4 ตัวที่ไม่มีสัตว์ชนิดไหนในฟาร์มผลิตได้ หลังจากนั้น นักวิจัยทำการทดสอบสารเคมีแต่ละชนิดเพื่อดูว่ามันสามารถไล่ยุงออกไปได้หรือไม่ ในการทำการทดลองนี้ พวกเขาทำการวางกับดักแมลงเหล่านั้นไว้ในกระท่อม 11 หลัง เป็นเวลากว่าหนึ่งสัปดาห์ครึ่ง แต่ละกับดักนั้นเป็นกระบอกพลาสติกที่มีพัดลมอยู่ภายในไว้ดูดเหล่ายุงที่เข้ามาอยู่ใกล้ๆ นักวิจัยทำการให้เหยื่อล่อในกับดักที่แตกต่างกันด้วยกลิ่นที่มาจากวัวควาย แกะ แพะ หรือไก่

กับดักที่มีกลิ่นนั้นจะวางไว้อยู่ข้างเตียงที่มีมุ้ง ในตอนเช้า กับดักล่อเหยื่อด้วยสารเคมีที่มีกลิ่นจากวัวควาย แกะและแพะ สามารถล่อยุงเข้ามาได้ แต่กับดักล่อเหยื่อที่ใช้กลิ่นของไก่นั้นแทบจะไม่สามารถจับตัวยุงได้เลย

นักวิจัยเริ่มค้นพบว่ายุงนั้นหลีกเลี่ยงไก่ พวกเขาทำการรวบรวมกลิ่นของไก่ไว้ หลังจากนั้นพวกเขาทำการค้นหาสารเคมีชนิดไหนในกลิ่นของไก่ที่มีผลกระทบต่อยุง

หลังจากการค้นพบของพวกเขา Ignell และทีมวิจัยของเขาสงสัยว่าทำไมยุงหลีกเลี่ยงที่จะไม่ดูดเลือดไก่ในช่วงแรก พวกเขายังไม่แน่ใจ แต่มันอาจจะเป็นเพราะไก่นั้นกินยุง แต่แกะ แพะ วัว ควายและคนนั้นไม่กินยุง ดังนั้นนักวิทยาศาสตร์เลยสงสัยว่าแมลงเหล่านี้เรียนรู้ที่จะบินหนีกลิ่นของเหล่าผู้ล่า

Ignell หวังว่า นักวิจัยอื่นๆ จะค้นพบวิธีการใช้กลิ่นของไก่ในการไล่ยุงให้พ้นไปจากมนุษย์ ยกตัวอย่างเช่น พวกเขาสามารถที่จะใส่กลิ่นเหล่านี้เข้าไปในขี้ผึ้งหรือพลาสติกที่มีการปล่อยกลิ่นออกมาอย่างช้าๆ ในอากาศ จริงๆ แล้วเขาอยากให้มีใครบางคนช่วยออกค่าใช้จ่ายสำหรับพลาสติกหรือขี้ผึ้งพิเศษเหล่านี้ให้กลับเหล่าผู้อาศัยที่มีความยากจนซึ่งไม่สามารถที่จะหาซื้อพวกมันได้

ที่มา:

K. Jaletta et al. Chicken volatiles repel host-seeking malaria mosquitoes. Malaria Journal. Vol. 15, July 21, 2016, p. 354. doi: 10.1186/s12936-016-1386-3.

World Health Organization malaria fact sheet.

S. Ornes. “Bird malaria moves north.” Science News for Students. October 10, 2012.

P. Wysong. “Cool Jobs: Making sense of scents.” Science News for Students. September 12, 2012.

S. Ornes. “Half rooster, half hen.” Science News for Students. March 29, 2010.

E. Sohn. “Mice sense each other’s fear.” Science News for Students. September 3, 2008.